ثبت شرکت تضامنی

مسئولیت شرکا در برابر طلبکاران

اگر بدهی ها از دارایی و سرمایه ی شرکت بیشتر شود، مسئولیت شرکا در برابر اشخاص ثالث (طلبکاران، دولت و دیگر ذینفعان) به آورده شان محدود نیست. هر شریک ضامن همه ی طلب آن هاست. این به آن معنا نیست که شریکی که بدهی را پرداخته، حق مراجعه به بقیه را ندارد. قانون فقط به طلبکار اختیار داده است که وقتی دارایی شرکت کافی نبود، با رعایت تشریفات قانونی به هر شریکی که خواست مراجعه کند. می تواند سراغ یک نفر برود یا همه را با هم بخواهد.

طلبکار کی و به چه کسی مراجعه می کند؟

ماده ۱۲۴ قانون تجارت تکلیف را روشن کرده است: «مادام که شرکت تضامنی منحل نشده مطالبه قروض آن باید از خود شرکت به عمل آید و پس از انحلال طلبکاران شرکت می توانند برای وصول مطالبات خود به هر یک از شرکاء که بخواهند و یا به تمام آنها رجوع کنند و در هر حال هیچ یک از شرکاء نمی تواند به استناد اینکه میزان قروض شرکت از میزان سهم او در شرکت تجاوز می نماید از تأدیه قروض شرکت امتناع ورزد فقط در روابط بین شرکاء مسئولیت هر یک از آنها در تأدیه قروض شرکت به نسبت سرمایه خواهد بود که در شرکت گذاشته است آن هم در صورتی که در شرکتنامه ترتیب دیگری اتخاذ نشده باشد.»

مسئولیت شریک تازه وارد

نکته: شریکی که بعدا وارد شرکت می شود، مسئول بدهی های قبلی شرکت هم هست. او نمی تواند بگوید بدهی پیش از ورود او ایجاد شده است. ماده ۱۲۵ قانون تجارت: «هر کس به عنوان شریک ضامن داخل شرکت تضامنی موجودی شود متضامناً با سایر شرکاء مسئول قروضی هم خواهد بود که شرکت قبل از ورود او داشته اعم از این که در اسم شرکت تغییری داده شده یا نشده باشد. هر قراری که بین شرکاء برخلاف این ترتیب داده شده باشد در مقابل اشخاص ثالث کان لم یکن خواهد بود.» اشتباه رایج همین جاست: شریک تازه پیش از ورود، فهرست بدهی های شرکت را نمی بیند.

یک مثال عددی

برای مثال، شرکتی تضامنی با نام «محمدی و شرکا» با ۱۰۰ میلیون ریال سرمایه کار را شروع می کند. بعد از چند سال زیان، فقط ۱۰ میلیون ریال دارایی برایش مانده، اما ۸۰ میلیون ریال به طلبکاران بدهکار است. دارایی شرکت ۷۰ میلیون ریال از بدهی ها کمتر است. پس طلبکاران پس از انحلال شرکت می توانند برای همین کسری به آقای محمدی یا هر شریک دیگری مراجعه کنند. هیچ شریکی هم نمی تواند بگوید سهم او از سرمایه کمتر از این مبلغ بوده است.

شاید در نگاه اول عجیب باشد که کسی چنین شرکتی تأسیس کند. اما همین مسئولیت، اعتماد طرف های معامله را بالا می برد. می دانند حتی اگر شرکت ورشکسته شود، طلبشان را از شرکا می گیرند.

تشکیل شرکت تضامنی

در این شرکت، به خاطر مسئولیت تضامنی، هر شریک باید وضع مالی و اعتبار شریکش را خوب بشناسد. برای همین این نوع شراکت بیشتر میان اعضای یک خانواده شکل می گیرد که این شناخت و اعتماد در آن بیشتر است.

سؤال ساده ای است. حاضرید با کسی شریک شوید که از دارایی و سابقه اش مطمئن نیستید، وقتی می دانید اگر مشکلی پیش بیاید طلبکاران سراغ شما می آیند؟ طلبکار هم طبیعتا سراغ شریکی می رود که دارایی بیشتری دارد.

در بعضی کتاب های حقوقی آمده است که شرکت تضامنی فقط میان اعضای خانواده تشکیل می شود؛ این درست نیست. اشخاص ناآشنا هم می توانند شرکت را به شکل تضامنی ثبت کنند. اما به دلایلی که گفتیم، کسانی که قانون را می شناسند ترجیح می دهند آن را با خانواده ی خود تشکیل دهند.

اداره شرکت و انتقال سهم الشرکه

این نوع شرکت برای تعداد زیاد شریک مناسب نیست. سازوکار اداره اش ساده و محدود است و این محدودیت ها از همان ماهیت تضامنی می آید.

انتقال سهم الشرکه هم محدود است. ماده ۱۲۳ قانون تجارت می گوید: «در شرکت تضامنی هیچ یک از شرکاء نمی تواند سهم خود را به دیگری منتقل کند مگر به رضایت تمام شرکاء». یعنی مخالفت یک شریک کافی است تا انتقال انجام نشود. چنین محدودیتی در شرکت هایی مانند شرکت سهامی خاص که برای تعداد زیاد سهامدار مناسب ترند، به این سختی نیست.

مراحل ثبت شرکت تضامنی

ثبت این شرکت هم مثل بقیه ی انواع، از سامانه ثبت شرکت ها شروع می شود و در اداره ثبت شرکت ها به پایان می رسد:

1. انتخاب نام طبق ماده ۱۱۷ قانون تجارت و ثبت درخواست در سامانه ثبت شرکت ها.
2. تنظیم شرکتنامه: سهم الشرکه ی هر شریک، نحوه ی تقسیم سود و زیان، مدیر یا مدیران و حدود اختیارشان. هر توافقی میان شرکا که خلاف مسئولیت تضامنی باشد، در برابر اشخاص ثالث اثری ندارد.
3. پرداخت کامل سرمایه ی نقدی و تقویم و تسلیم آورده ی غیرنقدی. طبق ماده ۱۱۸ قانون تجارت، شرکت پیش از این مرحله تشکیل شده به حساب نمی آید.
4. امضای مدارک و ارسال آن به اداره ثبت شرکت ها، و پس از ثبت، انتشار آگهی تأسیس در روزنامه رسمی.

در شرکت با مسئولیت تضامنی، هر تغییری که بعد از ثبت پیش بیاید، از ورود شریک تازه تا انتقال سهم الشرکه با رضایت همه ی شرکا، باید صورتجلسه شود و در اداره ثبت به ثبت برسد. روال آن در صفحه ی ثبت صورتجلسه و تغییرات شرکت آمده است. اگر هنوز بین این نوع و انواع دیگر مردد هستید، مطلب ویژگی های شرکت با مسئولیت محدود را هم بخوانید. در آن نوع، مسئولیت هر شریک به سرمایه اش محدود است.

نکته: در پرونده هایی که دیده ایم، شرکا بیشتر از هر چیز با مسئولیت تضامنی غافلگیر می شوند. پیش از امضای شرکتنامه، با هر شریک درباره ی بدهی های احتمالی و سقف معاملاتی که مدیر بدون نظر بقیه می تواند انجام دهد روشن صحبت کنید. نتیجه را در شرکتنامه بنویسید.

منابع رسمی

• سامانه ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری: ثبت درخواست تأسیس و صورتجلسه های تغییرات
• روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران: آگهی تأسیس و تغییرات شرکت پس از ثبت