ثبت شرکت
اساسنامه شرکت
اساسنامه شرکت سندی است که مؤسسان هنگام تأسیس بر آن توافق و امضایش می کنند و قواعد اداره ی شرکت در آن نوشته می شود؛ نام و نوع شرکت، موضوع فعالیت، مدت، اقامتگاه، سرمایه، ارکان شرکت و حدود اختیار مدیران همه در همین سند می آید. در اصطلاح حقوقی، اساسنامه «مقررات یا قراردادی است که برای طرز کار یک جمعیت مقرر و تعیین می شود» (ترمینولوژی حقوق، جعفری لنگرودی). این واژه بیشتر درباره ی شرکت ها و موسسات به کار می رود. همین سند پایه ی شخصیت حقوقی تازه را می سازد.
اساسنامه تا کجا اعتبار دارد؟
اساسنامه برای همه ی شرکت ها و موسسات لازم است و هیچ شرکتی هنگام ثبت شرکت بی نیاز از آن نیست. البته اساسنامه ها بسته به نوع شرکت و قوانین آمره ی مربوط به آن فرق می کنند. مؤسسان هم در تنظیم آن آزادی عمل دارند. اما هر ماده ی اساسنامه فقط تا جایی معتبر است که با قوانین آمره مخالف نباشد.
ماده ۱۰ قانون مدنی در این باره می گوید: «قراردادهای خصوصی نسبت به کسانی که آن را منعقد نموده اند، در صورتی که مخالف صریح قانون نباشد، نافذ است.» کلید بحث همین ماده است.
عبارت «مخالف صریح قانون نباشد» به همان قوانین آمره اشاره دارد. مثلا ماده ۳ لایحه اصلاحی قسمتی از قانون تجارت می گوید «در شرکت سهامی تعداد شرکاء نباید از سه نفر کمتر باشد». پس هیچ اساسنامه ی سهامی خاصی نمی تواند تعداد سهامداران را به دو نفر برساند. قدرت اساسنامه همین جا تمام می شود.
تفاوت میان اساسنامه ها
هر اساسنامه ویژگی های خودش را دارد. این تفاوت گاهی جزئی است، مثل اساسنامه ی دو شرکت سهامی خاص، و گاهی زیاد، مثل اساسنامه ی سهامی خاص و شرکت با مسئولیت محدود. اما همه یک هسته ی مشترک دارند. بعضی مواد در اساسنامه ی هر شرکتی، از هر نوع، باید باشد: نام شرکت همراه با نوع آن، موضوع، مدت، نشانی اقامتگاه، سرمایه و تابعیت شرکت.
مثلاً در سهامی خاص، اساسنامه ارکانی مثل هیئت مدیره و بازرس را تعریف می کند و طبق ماده ۱۰۷ لایحه اصلاحی قسمتی از قانون تجارت، این هیئت مدیره دست کم سه نفر است. شرکت با مسئولیت محدود هیئت مدیره ی اجباری ندارد و با یک یا چند مدیر اداره می شود. به همین دلیل اساسنامه اش معمولا ساده تر است.
تصویب اساسنامه شرکت
اساسنامه باید به تأیید همه ی مؤسسان برسد. شکل این تأیید در هر نوع شرکت فرق دارد. در سهامی خاص همه ی سهامداران اساسنامه را امضا می کنند و آن را همراه اظهارنامه و صورتجلسه ی انتخاب اولین مدیران و بازرسان، پس از ثبت درخواست در سامانه ثبت شرکت ها، به اداره ثبت شرکت ها می فرستند. اساسنامه با انتشار آگهی تأسیس در روزنامه رسمی، رسما مبنای کار شرکت می شود.
در سهامی عام، مؤسسان طرح اساسنامه را تهیه می کنند و تصویب نهایی آن با مجمع عمومی مؤسس است که پس از پذیره نویسی تشکیل می شود. مسیرش طولانی تر است. در شرکت با مسئولیت محدود همه ی شرکا شرکتنامه و اساسنامه را امضا می کنند. هر کسی هم که بعد از ثبت به عنوان شریک یا سهامدار وارد شرکت شود، تابع همین مقررات است.
اساسنامه نمونه یا اختصاصی؟
اداره ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری معمولا اساسنامه ی نمونه در اختیار متقاضیان می گذارد و در موارد خاص، نهاد صادرکننده ی مجوز نمونه ی خودش را دارد. اگر با تنظیم اساسنامه آشنا هستید، می توانید آن را مستقل بنویسید. در پرونده هایی که دیده ایم، دردسرهای بعدی بیشتر از اساسنامه ی نمونه ای است که بی بررسی امضا شده؛ مثلا حدود اختیار مدیرعامل در امضای اسناد تعهدآور یا شرط انتقال سهام با شیوه ی کار شرکا نمی خواند. نمونه را اول بخوانید، بعد امضا کنید.
تغییر اساسنامه بعد از ثبت شرکت
اساسنامه بعد از ثبت هم قابل تغییر است، اما نه با تصمیم مدیرعامل. در شرکت سهامی، ماده ۸۳ لایحه اصلاحی قسمتی از قانون تجارت هر تغییری در مواد اساسنامه را فقط در صلاحیت مجمع عمومی فوق العاده می داند. در شرکت با مسئولیت محدود، طبق قانون تجارت، اصلاح اساسنامه به رأی اکثریت عددی شرکایی نیاز دارد که دست کم سه چهارم سرمایه را داشته باشند. اساسنامه نمی تواند این را عوض کند.
تصمیم مجمع در قالب صورتجلسه نوشته و در سامانه ثبت شرکت ها ثبت می شود و پس از تأیید اداره ثبت شرکت ها، آگهی آن در روزنامه رسمی منتشر می شود. تغییر از همین زمان در برابر دیگران اثر کامل پیدا می کند. مراحل این کار را در صفحه ی ثبت صورتجلسه و تغییرات شرکت توضیح داده ایم.
نکته: تغییر نام، تغییر موضوع شرکت، تغییر سرمایه یا جابه جایی مرکز اصلی، همه تغییر اساسنامه است. پیش از تشکیل مجمع، متن کامل ماده ی تازه را بنویسید. صورتجلسه ای که فقط می گوید «ماده فلان اصلاح شد» و متن جدید را ندارد، معمولا برای رفع نقص برمی گردد.
منابع رسمی
- سامانه ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری: ثبت اساسنامه هنگام تأسیس و ثبت صورتجلسه ی تغییر آن
- روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران: دیدن آگهی تأسیس و آگهی تغییر مواد اساسنامه
پرسش های متداول
آیا ثبت هر شرکتی اساسنامه می خواهد؟
بله، هیچ شرکتی بدون اساسنامه ثبت نمی شود. اما اعتبار مواد اساسنامه تا جایی است که با قوانین آمره تعارض نداشته باشد. مثلا ماده ۳ لایحه اصلاحی قسمتی از قانون تجارت حداقل سهامداران شرکت سهامی را سه نفر می داند؛ پس اساسنامه ی سهامی خاص نمی تواند این عدد را به دو نفر برساند.
در اساسنامه شرکت چه چیزهایی نوشته می شود؟
نام شرکت همراه با نوع آن، موضوع فعالیت، مدت، اقامتگاه، سرمایه و تابعیت شرکت در هر اساسنامه ای می آید. بقیه ی مواد، مثل ارکان شرکت، اختیار مدیران و شرایط انتقال سهام، به نوع شرکت و نظر مؤسسان بستگی دارد. به همین دلیل اساسنامه ی سهامی خاص و مسئولیت محدود تفاوت زیادی با هم دارند.
اساسنامه را چه کسانی تصویب می کنند؟
در سهامی خاص و مسئولیت محدود، همه ی مؤسسان یا شرکا اساسنامه را امضا می کنند. در سهامی عام، طرح اساسنامه را مؤسسان تهیه می کنند و مجمع عمومی مؤسس آن را تصویب می کند. هر شریک یا سهامدار تازه ای هم که بعد از ثبت وارد شرکت شود، تابع همین مقررات است و نمی تواند بگوید هنگام تصویب حضور نداشته است.
آیا می توان اساسنامه را خودمان نوشت؟
بله، اگر با نگارش اساسنامه آشنا باشید می توانید آن را مستقل بنویسید. اداره ثبت شرکت ها و موسسات غیرتجاری معمولا نمونه ی آماده در اختیار متقاضی می گذارد، اما استفاده از آن اجباری نیست. پیش از امضا، دست کم مواد مربوط به اختیار مدیرعامل، حق امضا و انتقال سهام را با شیوه ی کار خودتان تطبیق دهید.
اساسنامه را بعد از ثبت شرکت چطور تغییر دهیم؟
در شرکت سهامی، تغییر اساسنامه فقط در صلاحیت مجمع عمومی فوق العاده است و در شرکت با مسئولیت محدود به رأی اکثریتی از شرکا نیاز دارد که قانون تجارت تعیین کرده است. تصمیم در قالب صورتجلسه نوشته، در سامانه ثبت شرکت ها ثبت و پس از تأیید اداره ثبت شرکت ها در روزنامه رسمی آگهی می شود.
مطالب مرتبط
پرونده تان را با کارشناس ثبتی بررسی کنید
مسیر، مدارک و زمان تقریبی کار را قبل از شروع روشن می کنیم.